Er is de laatste tijd nogal wat ophef over het plan van Buma/Stemra om mensen te laten betalen voor het embedden van filmpjes op hun websites en sociale netwerken. Inmiddels zijn die plannen aangepast, zodat deze alleen blijven gelden voor bedrijven. Ik verwacht dat er in de toekomst wel weer een soortgelijk plan voor particulieren gaat komen, waar iets beter over nagedacht is. Lat ik eens vertellen waarom ik vind dat dat geen slecht idee is.
Eerst wat achtergrondinformatie. Buma/Stemra is een organisatie die ervoor zorgt dat tekstschrijvers en componisten geld krijgen als hun creaties ergens worden gebruikt. Als je bedrijfsmatig muziek afspeelt, die door andere mensen (zoals personeel of klanten) wordt beluisterd, ben je geld schuldig aan Buma/Stemra. Zij gaan het binnengekomen geld doorspelen naar de betreffende muzikanten.
In principe komt het erop neer, dat als je muziek afspeelt om aan een grote groep andere mensen te laten horen (zoiets noemt men een “uitzending”, bijvoorbeeld via radio, televisie of via internet), je dat moet melden en gewoon moet betalen. De reden waarom je moet betalen is heel simpel: volgens het Auteursrecht in Nederland, blijft het recht om de muziek openbaar te maken altijd in handen van de originele auteur. Als jij besluit om dat te doen, zonder schriftelijke toestemming van die originele auteur, is dat een inbreuk op de rechten van die auteur.
Als je een website hebt, en je zet daar een videoclip van bijvoorbeeld Madonna op, zonder schriftelijke toestemming van Madonna zelf of het platenlabel wat de rechten op dat nummer of die videoclip beheert, ben je dus eigenlijk illegaal bezig, ongeacht de kwaliteit van het beeld- of geluidsmateriaal. Door aan Buma/Stemra te betalen, “huur” je eigenlijk het recht om die videoclip op je site te mogen plaatsen. En naarmate je meer bezoekers op je site krijgt, moet je meer betalen. Dat is op zich ook wel logisch, omdat je de videoclip “openbaar maakt” aan meer mensen.
Nu vind ik wel dat Buma/Stemra ergens een grens moet trekken. Een van de veelgebruikte voorbeelden om het idee af te branden, is de persoon die een weblog heeft waar elke dag een videoclip op geplaatst wordt. Die persoon zou veel te veel geld moeten betalen. En dat is ook logisch. We gaan er even vanuit dat alles gearchiveerd wordt, en dat de clips nooit worden weggegooid. Na een paar jaar heeft die persoon dan duizenden videoclips (om precies te zijn, na drie jaar al 1095) op zijn website staan, die door de bezoeker op elk gewenst moment bekeken kunnen worden. Dat is een Content-On-Demand-dienst, vergelijkbaar met de sites van MTV en TMF! Vind je het gek dat je dan een rekening krijgt! Zeker als je aardig wat bezoekers trekt!
Maar de simpele ziel die eens per maand een videoclip op zijn site plaatst, en de oude er gelijk af gooit waardoor er ten alle tijden maar 1 videoclip op de site staat, die betaalt uiteraard veel minder. Als dan ook nog eens blijkt dat deze persoon maar 2 of 3 unieke bezoekers per week heeft, dan is de postzegel op de rekening duurder dan wat de persoon zou moeten betalen (bij wijze van spreken dan he, ik heb me niet verdiept in de tarieven, het gaat mij puur om het principe).
Dan blijven over de zgn. Social Networks (zoals Hyves, Facebook, MySpace, etc.). Daar is het een ander verhaal. Al die sites hebben erg strikte regels voor wat betreft het soort inhoud dat je daar mag plaatsen. Ik neem nu even Hyves als voorbeeld, maar voor de rest geldt exact hetzelfde. Toevallig is het mogelijk om op Hyves YouTube-filmpjes te plaatsen. Dat is een bewuste keuze die de ontwikkelaars van Hyves gemaakt hebben. Het systeem zit daar ook op zo’n manier in elkaar, dat wanneer er een nieuw filmpje geplaatst wordt, dit direct te zien is voor een hele hoop mensen, waardoor de kans dat het filmpje goed bezocht wordt erg groot wordt.
Maar wie is daar dan verantwoordelijk voor? Is dat de gebruiker die het filmpje op zijn profiel plaatst? Of is dat Hyves zelf, die de gebruiker de mogelijkheid biedt om filmpjes op zijn profiel te plaatsen? Wie van de twee krijgt de rekening voor dat filmpje? Ik vind dat die naar de eindgebruiker moet gaan. Je Hyves-profiel is eigenlijk niets anders dan een eigen website, die toevallig gehost wordt bij een ander, en zich in een netwerk van andere “websites” bevindt, en daar dezelfde regels voor gelden die ik hierboven al genoemd heb. De rekening zou niet naar Hyves moeten gaan, omdat het voor Hyves technisch gezien wel relatief simpel zou zijn om alle filmpjes te verbieden (met uitzonderingen voor degenen die wat beter zijn met programmeren 
), maar dat is niet de bedoeling. Er zijn namelijk talloze filmpjes die wel gewoon geplaatst mogen worden, zoals een vakantiefilmpje om maar een voorbeeld te noemen. De enige praktische manier om het plaatsen van filmpjes toe te staan en te filteren, is door ze allemaal handmatig af te spelen en goed of af te keuren. En dat is toch niet zo heel erg praktisch. De rekening naar Hyves sturen kan wel, maar die gaan ze toch doorsturen naar de eindgebruikers (anders zouden ze wel heel snel over de kop gaan).
Al met al vind ik dat er heel goed gekeken moet worden naar het soort website, het soort filmpjes, en het aantal bezoekers wat die site genereert. Een persoonlijk weblog met 5 bezoekers per maand, waar een vakantiefilmpje op staat waar toevallig op de achtergrond een liedje van Lady GaGa te horen is, hoeft van mij niet te betalen. Een muziekdienst die dagelijks honderden bezoekers heeft, en waar dagelijks informatie en muziek op geplaatst worden van de meest uiteenlopende artiesten, krijgt gewoon een forse rekening, net als een radio- of tv-omroep, want die doen precies hetzelfde (alleen via een ander medium).
Recente reacties